Aldiak eta aldeak

Erabiltzailearen aurpegia   Iritzia

Trenez abiatu da Durangorantz. Urte asko, euskararen kulturaldi honetara etorri barik. Azkenengoz etortzean, egurrezko eserleku gogorrak eta metalezko barrak zituen bagoi-atalak, burdin uger eta koipe belztuaren usaina.

Gurariak

Erabiltzailearen aurpegia   Iritzia

Sentibera da, oso, hondamendi, gatazka eta, batez ere, gizon-emakumeon arteko indarkeriarekin. Sasoiotan dabilen haizeak, bada, ez dio mesederik egiten. Etxe barruan barreiatzen ari dela sumatzen du, pasillora, ezkaratzera…

Lurrari lotuta

Erabiltzailearen aurpegia   Iritzia

Umeak kakatzan ortozik ibiltzen ziren leku horietako batean sortu zen. Eskolara ere ortozik joaten omen zen. Uda sasoian, arkatza eta zirriborroz betetako koadernoa bazterrean laga eta egunak igarotzen zituen goialdeko larretan, borda batean, aitonari ganadua gobernatzen laguntzen.

Zeruaz eta zoruaz

Erabiltzailearen aurpegia   Iritzia

Gure amak ez zuen berba asko egiten gerrari buruz, ezta gerraosteari buruz ere. Umea baitzen eta gogoratu bai, baina flashak baino ez zitzaizkion gelditzen. Gurasoek ahizpa biak hartuta etxetik alde egin, eta mendirik mendi ibili ziren ihesean. Zubipe eta kobazuloak zituzten babesleku sirena-hotsak eta danbadak entzutean.

Zaborrak bizigai

Erabiltzailearen aurpegia   Iritzia

Banoa etxe barruko epeletik, nagi, poltsak eskuetan, kalera. Ilun dago, argi horixkak gaua tindatzen du euri langarra lagun. Apenas igartzen dira joan-etorrian dabiltzanen aurpegierak…

Ibilbideak

Erabiltzailearen aurpegia   Iritzia

Luismarik ez daki ze egun den, urtaroaren izena ere ahaztu zaio. Baina badaki argitasuna gainbehera hasten denean, arropa gehiago jantzi behar duela.

Urrin dago ‘Próxima b’

Erabiltzailearen aurpegia   Iritzia

Etxe ondoko ortuko gerizpean eserita, zirriborroa amaitzear. Zer marratzen ari den galdetu dio amamak lekak ureztatzen dituen bitartean. Erantzunik ez eta hurreratu zaionean, neskatilak esan dio zalantzak dituela propultsioko motorraz eta erregaiaz, urte luzeetako bidaia egin behar duela eta. Trajea josten eta kaskoa prestatzen dabil. Espazio-ontzi itxura hartu dio amamak eta nora joateko den galdetu dio. Isilunea.

Egiazko herria

Erabiltzailearen aurpegia   Iritzia

Domeka arratsaldez etortzen da bikotea, bisitari, geure Durangaldeko herri txikitik handira; jende desberdina ikusi, haren keinuak, bestearen agur lotsatia, erakusleiho apainak, terrazan eseri eta, kafeaz batera, pasteltxoa jan...; horixe dute gogoko, besterik ez, ibilbide eta dekoratu berdintsuak izatea beti.

Arrakalak

Erabiltzailearen aurpegia   Iritzia

Gazteago zenean, geuretik alde egin eta beste eskualde batean errefuxiatu zen. Gorputz meharra du. Umetan, uda partean, arrastiko bero zaparen ostean, sarri ibiltzen ginen auzoko landetan elkarrekin amaraunak topatu eta armiarma hanka luzeei begira euli, matxinsalto edo antzekoak zelan hartzen zituzten preso. Hezur gabekoen hura hil ala biziko borroka zen amaraunean itsatsita ez gelditzeko. Bildu, ziztada eman eta bertan momifikatzen ziren barrunbeko isuriak hustuta.

Corpore sano vs. mens sana

Erabiltzailearen aurpegia   Iritzia

Hotz dago, iluntzeak dakarrena. PFCdun elastiko termikoa eta mailak jantzi ditu, markadun zapatilak lotu eta badoa. Astiro hasi da, gaur entzun eta irakurritako batzuk mamurtzeko izaten da eguneko tarte hau. Bakarrik egoteko ere bai. Ihesi ez ete dabilen, auzoko eta inguruko arazoekiko ardura gutxi izatea ezkutatzeko edo beraietatik aldentzeko. Izerdiaren bustia sentitu orduko, hasi da hausnarrean. Lehen kilometroa bete duela diotso pantailatxoak; eguneko txio zirraragarrienek belarriak zulatzen dizkiote, eta une batez, pentsatu du benetan doala ihesean, gero eta azkarrago, gero eta urrunago. Erritmoa bizitu du, eskumuturreko monitoreak  ez dio berri onik eman, bihotz taupadak ohi baino arinago ari zaizkio burutapen bakoitzaren eraginpean.

Elkarrekin bizirautea

Erabiltzailearen aurpegia   Iritzia

Apur bat badakiela eta euskara hobeto ikasi gura duela agertu da, bere ondasun guztiak plastikozko poltsa bitan sartuta. Sahara bere herrialdearen edertasunak aipatzeaz batera,  nire alboan jarrita eta googleko mapa pantailan, berriketan hasi da bere sorlekuari buruz: lekuen lilurak goraipatu, irudiak erakutsi, azaldu…

Trena

Erabiltzailearen aurpegia   Iritzia

Geure Durangaldea lozorroan. Inspirazioa oporretara joan eta nagiak jota itzuli da; trena izan du garraiobide. Berririk dakarren galdetu diot, bero itogarriak ez duela asko lagundu eta tunelak luzeegiak egin zaizkiola, haren erantzuna.

Gozogileak

Erabiltzailearen aurpegia   Iritzia

Argituz doaz zalantzak. Ez denak, ordea; aste osoa baitaroagu espekulatzen, konbinaketak egin, handik kendu eta hemen ipini… nork bere nahiak edota interesak aginduta. Aldaketa berba dabil bolo-bolo. Ez nuke edozelakoa nahi.

Erdahalduntzen

Erabiltzailearen aurpegia   Iritzia

Neguaren gordinena iritsi baino lehenago, iritzi interesgarria irakurri nion Pako Aristiri. Preso politikoen gaiaz ziharduen, urtero Bilbon egiten den manifestazio handiaren harira. Zalantza agertzen zuen manifestazioen eredu zaharkituaz, mediatizazioaz eta eraginaz. “Etsairi gure beharrak zeintzuk diren erakustea modu anti-estrategikoa” ez ote den galdetzen zuen. Helburuak lortzeari begira ere ekimen ahula omen, eta hain ozen aldarrikatu barik, isil eta etengabeko ekin ezkutuagoa izatea proposatzen zuen, adibidez.

Krisiaren onurak

Erabiltzailearen aurpegia   Iritzia

Hotzari beldurrik ez eta, berunezko zerupean, etxe ondoko kale kantoian gelditu dira berbetan, umeei eskolako ateraino lagundu ostean. Sarri ikusten ditut han. Lehen tabernara joaten ziren kafe baten aitzakian. Aldamenetik pasatzean, belarriak erne, “kokoteraino nago garaiotako abade itxurako eskale modernoekin, etxe barruraino sartzen zaizkigu euren panfletoekin…”. Kito. Hortik aurrerakoak neuk igarri behar. Zaila. Eta ondokoa otu zait. Bati baino gehiagori egiten zaio gogaikarri udazkenak neguarekin bat egiten duen sasoi hau.

Jai giroan

Erabiltzailearen aurpegia   Iritzia

Bisitari japoniarrak.
Bariku arratsaldea Pinondoko begirategian. Txupinazorako pare bat ordu. Japoniar talde bat argazkiak eta bideo-zatiak egiten jaietako kultur ondarearen erakinei eta haren azpiko tramankuluei. Batek batera atera gura ditu argazkian arku biak, Santa Anakoa eta jan-edanetarako eregi dutenetako bat.

Udako agenda

Erabiltzailearen aurpegia   Iritzia

Erreka ertzean geratu da karrotxoa lagun. Plastikozko uhalekin burdinazko xasisera lotuta daroa bere ondasuna, motxila zaharrean sartuta. Xaboia eta toalla atera ditu, eguzkiak kolorgetutako kamiseta eta prakak erantzi, eta errekan sartu da xaboia eskuan.

Esku biak

Erabiltzailearen aurpegia   Iritzia Eskua (eskuina) luzatu dit abegitsu. Neuk ere hala egin dut eta bat egin dute esku on biek, esku-ahur guriak eta latzak. Une horretan, bere izaera transmititzeko intentzioz edo, irmo oratu eta estutu dit bostekoa, eta indarrez eragin. Berba egitean ere, tinkotasun handia erakusten du. Baserriko atartean eseri gara berriketan.

Noren esku

Erabiltzailearen aurpegia   Iritzia Lagun italiarrak bisita egin digu Gabonetako oporraldia aprobetxatuta. Aurten Alto Adigioko Bolzenen egokitu zaio eskolak ematea. Ofizialak diren hizkuntza bietan ikasteko aukera dute ikasleek, batean edo bestean. Biak indartsu, bizikide. Mestizajea baden arren, nork bere identitatea du nabarmen. Hemen ez bezala, argi dute nor diren eta nor izan gura duten, kasu gehienetan behintzat.

Atea jo du

Erabiltzailearen aurpegia   Iritzia Udagoienean, serotonina maila jaitsi egiten omen zaigu, urteko beste sasoiekin alderatuta. Neuronen arteko lotura egiteko beharrezko transmisorea da serotonina. Gutxi dugunean, kalteak ekar diezazkiguke: depresioa, sumina… Ez dira, baina, sasoiko gaitz horiek jota hemen, Pinondon, artatzen dituzten atzerritarrak, migrazioak sortutako estresak jotakoak baino.