NESKAZAHARRAK ETA APAIZAK

Erabiltzailearen aurpegia
Xabier Amurizak HITZEZ ETA AHOTSEZ VI. edizioan  "Neskazaharrak eta apaizak" bertsoak kantatu zituen Plateruena antzokian 2019ko maiatzaren 10ean,  bere "bertso sorta maiteenetarikotik"

Zamoran preso gengozela, gure eskuetara iristea lortzen zuten gutun ondo zentsuratuen artean, behin, lagun batek emakume batena hartu zuen, non gutxi gora behera zioen, erdaraz, noski: "Zuek, gizajook, hor zagoze mundua zetan dan ez dakizuela, baina hemen zuen abade-lagunak aidean dabiz. Joan dan astean abade gazte bi neskazahar bigaz egunpasan aldendu ziran eta ez dirudi damututa itzuli ziranik. Bertsolariak beste zereginik ez badauka, badauka gai polit bat".  

Orduan Zamoran gengozen guztiak abadeak ginen, tartean fraileren batzuk zirela. Gaur, seguruenik, gehienek ez dute jakingo abade-fraileak bereizten, baina zertarako hasiko naiz dakitenek ere geroz ahaztuago duten kontu bat azaltzen? Ni neu frailetzarako hasi nintzen eta abade amaitu nuen eta igarri nuen, bai, aldea, baina maitasunaren zuhaitza bietan ere ekaitza zen, pasioena beti ere. Altza galdurik, haitzari bihotza jarri genion, baina tximistarik ez zen parean egokitu. Jainkoaren grazian geratu ginen, neskazaharrak agertu arte, banaka genituen gaitzak elkarri josteko. Ai, ama! Hau da lana, sekula berandu heltzen ez dena! Eta zer? Zorion puska batek osoak baino gehiago balio lezake, inpentsuan datorrenean. "Jauna zuekin! Hi neronekin!". Banenkien zer zen Jauna denei eskaintzea, aurpegi bakar bati begiratzen niola, beronek Jaunaren ordezkoarekiko debozioz ala pekatu izur batez begiratzen ote zidan ezin ebatziz. Mezan zehar aurpegiak aldatuz joango nintzen, zeinu adierazkor bat antzeman guran. Inoiz argi xirrinta terrenalen bat sumatzen nien begiradak nire atzeko Santo Kristoarentzat zirela ulertu behar nuen, zeren, neugatik izatera, zer egin behar nuen gero? Akelarren botoak entregatu, "Euskal Herriak fedea galdu baino lehen"? Espetxeko patioan sugandila ugari agertzen zen horman behera. Musker txiki bat ere bai inoiz, zeina murruan gora bidaltzen pasatzen nuen patioaldia. Lehenengo eskuekin eta gero palutxo batekin gorantz eragingo nion kurioso-kurioso, "igon hadi goraino eta, ezer ikusten ez badok be, lagunduidak, behintzat, handik zeozer ikus daitekeela pentsetan". Baina, bere grinara geratzen zenean, trabestu egiten zen eta, zeharka-meharka, atzera patioko zoruraino jaisten zen. "Zapaltzea merezi dok!", baina hori ezin nion egin, apaizei eta neskazaharrei ere ukatu ezin nien lez eduki ahal zuten askatasun apurra.  

Bertso sorta hau maiteenetarikoa dut, hainbeste konnotazio aurkitzen baitut bertan. Satiratik urrun ez dabilen ironia asmoan, askatasunaren espazio txikiak gozatzeko tentazioan jausten direnak karinoz tratatzen ditudala uste dut, hain maiseatuak ziren apaiz eta neskazaharren harremanak barne, gehienak intentziotik urrunago iristen zail zeukatenak, gainera. Nire patioko muskerrak gustura zirudien han. Biharamun batez inondik agertu ez zenean, lotsatu egin nintzen neure atsekabe sentimentalaz, aurpegi txiki baina munstros hartan gutxienez bi begi ikusten bainituen, beharbada desio nindutela pentsatzekoak. 

 

1)Neskazaharrak eta apaizak  

hartuko ditudan haintzat 

eskatu didaten gaitzat 

ai, ama, nola josi elkarri 

banaka dituzten gaitzak. 

Altzak bihotzik ez badu ere 

eduki lezake haitzak 

biguntzen badu ekaitzak

tximista baten bildurrik ez du 

maitasunaren zuhaitzak. 

 

2) Zaldia triste behorra mizke 

hegoa-iparrak aske 

neskazahar apaiz gazte 

larrerik larre omen dabiltza 

gartsuki elkarren eske. 

Elkarri bildur diote baina

ez ikaratzeko beste 

nigatik konpon zaitezte 

zorion puskak zuentzat ere 

zilegi izan litezke. 

 

3) Adina luze, azala zimur 

zenbat urte ditun aurten 

baina ez gogorik joaten 

tenta ditzagun apaiz gazteok 

ea norantz jotzen duten. 

"Jauna zuekin", hi neronekin 

ez suari txingarrik ken 

nora nahi dun bihar irten 

uso zuri bat ari dun bioi 

habia urdin bat egiten. 

 

4) Neskazaharrak eta apaizak 

uhuka meza ondoren 

Akelarren batzen omen 

hain ez baitute konturik hartzen 

ez urteen ez botoen. 

Aita Santua hara ta hona 

dabil inoizko eroen 

deabrua non ote den 

aurkituko ahal du Euskal Herriak 

fedea galdu baino lehen. 

 

5) Ez nago alde, ez nago kontra 

entzuna kontatzen baizik 

ez omen baitago kasik 

neskazaharren bat gorroto edo  

maite ez duen apaizik. 

Egia dela, gezurra dela 

oilarrak goizean goizik 

atzeman gaitu biluzik 

ez dinat ezer jantziko, maite

berriz erazteko ezik. 

 

6) Muskerrak duen ibilpidea 

hormaz horma harriz harri 

gizakiei mozten sarri 

nigatik argi berdea zenbait 

apaiz eta neskazaharri.  

Askatasuna bada dohai bat 

hain haundi, hain bizigarri 

eta eza hain hilgarri 

eduki ahal dugun apurrik 

ez uka behintzat elkarri.


Xabier Amuriza

 

Durangaldeko albiste garrantzitsuak edo azken ordukoak whatsapp bitartez jaso gura dituzu? Bidali ALTA 688 635 041 telefono zenbakira.